FSU 
Fries Samenwerkingsverband
Uitkeringsgerechtigden

Keetwaltje 1
8921 EV Leeuwarden

Telefonisch bereikbaar: 
ma t/m do  9:00 - 16:30 uur 
op nr.:        058-2139992 

E-mail: fsu@fsufriesland.nl 
Web:    www.fsufriesland.nl

Volg het FSU ook via: 

CLIENT- EN BURGERPARTICIPATIE


Aanleiding

Kenmerkend voor een participatiebeleid is dat de burger en zijn situatie uitgangspunt en startpunt zijn en niet de regelgeving. Dat is de basis van de dienstverlening in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), vervat in de zogenaamde Kantelingsgedachte. 

Het FSU vindt dat de Kanteling ook van toepassing zou moeten zijn voor Werk en Inkomen. De huidige praktijk is echter dat de dienstverlening van sociale diensten en het UWV vooral gebaseerd is op de regelgeving. Volgens het FSU heeft de Kanteling tot consequentie dat de gemeente geen klassieke aanvraagprocedure start maar de burger die zich meldt of aangemeld wordt uitnodigt om een gesprek over de situatie te voeren. In dit gesprek wordt bekeken wat de persoon nodig heeft om stappen te maken. Vervolgens worden de voorzieningen  er bij gezocht die echt maatwerk leveren. Het gaat dan vaak om voorzieningen die onder verschillende gemeentelijke diensten vallen (zoals sociale zaken, welzijn, belastingen, economische zaken, huisvesting). De medewerker van de gemeente moet voorbij allerlei schotten een pakket aan voorzieningen kunnen aanbieden aan de burger. Hoe dat geregeld en afgestemd wordt is een interne zaak van de gemeente waar de burger niet mee belast behoort te worden. Het FSU wil aan de slag om deze verandering in denken en handelen vorm te geven, in de wetenschap dat het een langdurige aanpak vergt: er moet een proces in gang worden gezet bij beleidsmakers, ambtelijke uitvoerders èn bij de burgers. Dat vraagt om een beleid dat uitgaat van ‘vertrouwen, tenzij’  in plaats van op ‘wantrouwen, omdat’!

Doelstelling

Een gevarieerde en goed afgestemde cliëntparticipatie, die burgers in staat stelt om het gemeentelijk beleid en het beleid van uitvoeringsinstanties te toetsen en te verbeteren. Een dienstverlening waarbij de situatie van de persoon het uitgangspunt is en niet de regelgeving. Hechte samenwerking en bundeling van kennis en ervaring van de cliëntenraden.  

Subdoelen

De strategische vaardigheden en inhoudelijke kennis van de deelnemers worden vergroot. De bereidheid bij gemeenten om samen met cliëntorganisaties de cliëntparticipatie inhoud te geven wordt vergroot.

Inhoud: acties en beoogde resultaten

Het FSU wil het lokale welzijnswerk – met name de opbouwwerkers - mobiliseren om een bijdrage te leveren aan de ondersteuning en vernieuwing van de burger/clientparticipatie: lokale steun voor lokale voorzieningen. De FSU-opbouwwerkers willen hun kennis overdragen en hun materiaal beschikbaar stellen om dit mogelijk te maken. Dat zal gebeuren in de vorm van 4 bijeenkomsten waarvoor lokale welzijnswerkers uitgenodigd worden. Het FSU wil de bijeenkomsten samen met CMO Partoer organiseren. 
Het streven is dat het FSU directe ondersteuning van cliëntenraden borgt bij lokale instellingen en dat de FSU-opbouwwerkers zich concentreren op de ontwikkeling van nieuwe participatievormen die inspelen op de Kantelingsgedachte. Het FSU biedt haar medewerkers en vrijwilligers een Toekomstwerkplaats (ruimte en middelen) aan waarin gewerkt kan worden aan methodiekontwikkeling en nieuwe ideeën. Het FSU zal inventariseren of en zo ja, op welke manier de cliëntenraden steun willen hebben van het lokale welzijnswerk.

De cliëntparticipatie in Fryslân is hoofdzakelijk vorm gegeven door cliëntenraden. Het is een klassieke vorm die geënt is op het vertegenwoordigings- of afspiegelingsprincipe. Het  FSU wil meerdere vormen van participatie introduceren waarbij niet de beleidsvoor-bereiding maar de toetsing van beleid de kern van het advieswerk is. Er worden de volgende instrumenten en vormen onderscheiden:

1. Panel
Onderdelen van regelingen of beleid worden beoordeeld door een beperkte groep cliënten en deskundigen. De deelnemers opereren zelfstandig zonder last van ruggespraak. Voor de uitwerking van de panelmethode wordt een beroep gedaan op de kennis en het materiaal van CMO Partoer en Zorgbelang Fryslân. 

2. Inschakelen sociale media 
Nieuwe media als Twitter, Facebook, Google+ hebben hun intrede gedaan op de terreinen van de communicatie en informatie. Kenmerken van deze media zijn: ze zijn interactief, ontwikkelen en activeren netwerken, de gebruiker kan zelf het moment van communiceren bepalen, ze brengen een ketenreactie (sneeuwbaleffect) teweeg. De sociale media zijn dan ook een effectief instrument om mensen te bereiken en activeren. In het kader van de cliënt- en burgerparticipatie zijn de sociale media in te zetten voor het informeren, raadplegen en bijeenroepen van cliënten. De groep jongere cliënten kan meer bereikt en betrokken worden. Het FSU werkt samen met de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden aan het effectief gebruik van de media.

3. (Achterban)bijeenkomsten inspelend op actualiteit
Cliëntenraden en cliëntorganisaties organiseren bijeenkomsten waarop actualiteit – zoals de maatregelen in de WWB en het minimabeleid - centraal staan. Op de bijeenkomsten wordt vooral veel ruimte gegeven aan vragen en ervaringen van de deelnemers. Er kan ook een beroep gedaan worden op deelnemers om – tijdelijk - mee te werken aan bijvoorbeeld een panel, enquête of sociale media.

4. Verbindingen met (schuld)hulpverleners
Er wordt een levendige verbinding gelegd tussen individuele hulpverlening en collectieve belangenbehartiging. In het FSU-netwerk gaat het dan om de spreekuurpunten en de cliëntenraden. De spreekuren leveren de praktijkervaringen aan de cliëntenraden voor hun toetsing en advisering. De cliëntenraden koppelen de resultaten terug naar de spreekuurpunten. De samenwerking is daarmee gestoeld op wederkerigheid en versterking van elkaars werk.

5. Toetsing beleid op locatie: 
werkbezoek  De cliëntenraden en lokale cliëntorganisaties gaan er op uit: naar de cliënten en naar de     organisaties die met de cliënten te maken hebben. Er worden bezoeken gebracht aan re-integratiebureaus, WSW-bedrijven, leer/werkprojecten, Werkpleinen, banenmarkten, uitzendbureaus, jongerencentra, hulpverleningsorganisaties, vluchtelingenwerk. Op deze manier worden praktijkervaringen actief verzameld en worden netwerkcontacten opgebouwd ten behoeve van het toetsen van het beleid en de uitvoering ervan.

6.  Directe verbinding tussen cliëntenraden en adviesraden
Gemeenten willen steeds meer integraal beleid voeren waarbij verschillende levensterreinen in elkaar ‘overlopen’ en hun regelingen in samenhang uitgevoerd worden. Denk aan sociale voorzieningen (Werk en Inkomen, minimabeleid en WSW), zorg en welzijn (WMO en de Jeugdzorg), armoedeaanpak, werkgelegenheidsbeleid (Economische Zaken) en wonen  (Volkshuisvesting). De cliëntparticipatie zal moeten inspelen op deze samenhang. Dat hoeft niet door weer de zoveelste participatielaag toe te voegen of in elkaar te schuiven. Het kan ook door er voor te zorgen dat de participatie op de verschillende terreinen verbonden wordt: regelmatig contact tussen cliëntenraad Werk en Inkomen, de WMO adviesraad en de WSW-raad. Het contact kan leiden tot gezamenlijke of afgestemde advisering waarbij de raden vanuit de eigen deskundigheid en invalshoek blijven opereren. Op deze manier kan de cliëntparticipatie in het kader van de komende Wet Werk Vermogen effectief ingericht worden. De raden kunnen op dezelfde basis ook afstemming regelen met de regionale UWV-cliëntenraad. 

Het FSU ondersteunt de 12 cliëntenraden Werk en Inkomen en levert bijdragen – samen met Zorgbelang - aan de ondersteuning van de WMO-adviesraden in Fryslân. Ook organiseert het FSU 6 provinciale bijeenkomsten in Leeuwarden waar de leden van cliëntenraden hun ervaringen en kennis uitwisselen. Deze uitwisselings-bijeenkomsten worden bezocht door gemiddeld 30 vertegenwoordigers. Op de bijeenkomsten worden tips over beinvloedingsstrategieën gegeven, succesvolle adviezen worden van elkaar overgenomen en er worden gezamenlijke acties (zoals brieven aan gemeenten en parlement) ondernomen. Aanvullend op de 2-maandelijkse uitwisselingsbijeenkomsten worden themabijeenkomsten georganiseerd, waarin actuele onderwerpen uitgediept worden. De themabijeenkomsten leveren de ingrediënten voor visiedocumenten, bedoeld voor gemeenteraden en uitvoeringsinstanties. De FSU-opbouwwerkers adviseren de cliëntenraden ter plaatse en verzorgen/regelen cursussen en teambuildingsdagen.
Het FSU adviseert belangenorganisaties, uitvoeringsinstellingen, gemeenten, individuele leden van cliëntenraden en welzijnsinstellingen over de ontwikkeling en het onderhoud van cliëntenparticipatie. Alle betrokkenen die aan de lokale cliëntenparticipatie meedoen krijgen inhoudelijke en strategische steun.